Marmara Bölgesi’nde, Sakarya İline bağlı bir ilçe olan Pamukova, doğusunda geyve, kuzeyinde Sapanca
ve Kocaeli, batısında İznik güneyinde Osmaneli ile çevrilidir. Samanlı Dağlarının güney
eteklerinde, kendi adı ile anılan ovanın kuzeyinde yer almaktadır. İlçe topraklarının kuzey
ve güneyi yüksek tepelerle çevrili olup, engebeli bir arazi yapısına sahiptir.
Pamukova Ovası, gemlik
Körfezinden doğuya doğru uzanan tektonik kökenli bir alandır. Deniz seviyesinden 80 ile 100 m. yüksekliğinde
olup, 170 km2 genişliğindedir. Ovanın yer aldığı çöküntü alanı kırık fay hattı
üzerindedir. Bu fay hattının çökmesi sonucunda jeolojik dönemlerde molozlarla dolmuştur. Ova alüvyal topraklar
nedeniyle verimli bir tarım alanıdır. Eskiden Akhisar veya Geyve Akhisarı isimleri ile anılmaktadır.
İlçe topraklarını Sakarya nehri sulamaktadır. İl merkezine 45 km. uzaklıktaki ilçenin
deniz seviyesinden yüksekliği 100 m.dir. Yüzölçümü 293 km2 , toplam nüfusu 16.373’tür.
Pamukova İlçesi, ova etrafının dağlarla çevrili olması nedeniyle mikro klima iklim özelliği
taşımaktadır. İlçe Karadeniz ve Akdeniz iklimlerinin kesiştiği bir noktadadır. Bu nedenle
her iki iklim özelliklerine de sahiptir. Ovada Akdeniz iklimi, Yaylalarda ise Karadeniz iklimi daha hakimdir. Kışlar
bol yağışlı ve az soğuk, yazlar ise sıcak geçer. Bitki örtüsü de maki özelliğini taşımaktadır.
İlçe ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Yetiştirilen tarımsal
ürünlerin başında, şeker pancarı, patates, soğan, ayçiçeği, buğday, arpa, şeftali,
kavun ve karpuz gelmektedir. Ayrıca bağcılık da yapılmakta olup, seracılık gelişmiştir
Pamukova Türkiye’nin en büyük soğan üretim merkezlerindendir.. Çeşitli sebze ve meyve yetiştirilir. Hayvancılıkta
büyük ve küçükbaş hayvan besiciliğinin yanında arıcılık ve ipekböcekçiliği yapılmaktadır.
İlçede sanayii kuruluşu olarak TZDK ‘nın Gökgöz köyündeki araştırma enstitüsü ve Alman
– Türk ortaklığı ile kurulan CAPO sebze kurutma fabrikası bulunmaktadır.
Pamukova çevresinde tarih öncesi çağlara ait höyükler bulunmaktadır. Bunlar yörenin Neolitik ve Kalkolitik Çağlardan
itibaren yerleşim gördüğüne işaret etmektedir. MÖ.IV.yüzyılda Bithynia yönetiminde ve burasının
Tataion (Totaion) ismi ile tanınmıştır. Bizanslıların Optimation Theması’nın
sınırları içerisindeki Sakarya bölgesi zaman zaman Arap istilalarına uğramıştır. XI.yüzyılın
sonlarında Selçuklulardan Artuk Bey’in buradaki Bizanslıları yenmesi ile yöre Selçukluların eline
geçmişse de 1072’de yeniden Bizanslılar yöreye hakim olmuşlardır. Bunun ardından 1097’de
Haçlıların, Danişmendlilerin, Anadolu Selçuklularının ve İznik’te merkezi kurulan Nicaia
İmparatorluğunun yönetimine girmiştir. Osman Gazi zamanında 1312’te Osmanlı topraklarına
katılmıştır.
Osmanlı döneminde, Akhisar ismiyle tanınan Pamukova Kocaeli’ne bağlı
ilçe iken 1874’te Geyve ilçesine bağlı bir bucak haline getirilmiştir. 1946 yılında belediye
teşkilatı kurulmuş, 1987 yılında da Sakarya’ya bağlı ilçe konumuna getirilmiştir.
İlçede günümüze gelebilen tarihi eserler arasında; Bizans dönemine ait PAŞALAR
KALESİ, Akçakaya Köyü’ndeki kalıntılar, Kemaliye’deki Su Sarnıçları, Kemaliye
Köyü Camisi bulunmaktadır.